| | Perseusz - Perseus (Per) (część 1)
Perseusz
Mapka gwiazdozbioru Perseusza. (Źródło: Heavens-above)
Perseusz to jedna z większych konstelacji północnej półkuli nieba. W deklinacji rozciąga się on od +31° do +59°, granicząc na południu z gwiazdozbiorem Byka oraz Barana. W rektascensji Perseusz zajmuje miejsce pomiędzy 1h30m a 4h50m. Gwiazdozbiór Perseusza najlepiej jest obserwować na początku stycznia około godziny 21, kiedy to widnieje nad naszymi głowami w zenicie (pionowo nad głową). Nic jednak nie staje na przeszkodzie w obserwacji tej konstelacji inną porą, gdyż z szerokości geograficznych Polski jest to gwiazdozbiór okołobiegunowy - oznacza to, że nie zachodzi za horyzontem.
Ciekawe obiekty w gwiazdozbiorze Perseusza
Najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Perseusza αPer, zwana też Mirfak lub Algenib, jest oblrzymem o jasności 1,79m i typie widmowym F5, co daje jej 32. miejsce pod względem jasności gwiazd na niebie. Mirfak przewyższa nasze Słońce swoją jasnością 5000 razy, natomiast jego promień jest 62 razy większy od promienia słonecznego. Temperatura "powierzchni" tej gwiazdy sięga ok. 6200K, położona jest w odległości 590 lat świetlnych od nas. Na podstawie obserwacji tej gwiazdy, astronomowie oszacowali jej masę jako 8-krotną masę Słońca, która ciągle ewoluuje do stanu, w którym całe jej jądro będzie zbudowane z helu, a masa zmiejszy się do 7-krotności masy Słońca. Jeszcze niedawno (w astronomicznej skali czasu), bo jakieś 30-50 milionów lat temu, Mirfak był gorącą błękitną gwiazdą o typie widmowym B.
Gamma (γ)Per to gwiazda o jasności 2,93m jest piątą co do jasności gwiazdą w gwiazdozbiorze Perseusza. Odległa jest ona od nas o 225 lat świetlnych. Jest to gwiazda podwójna, składająca się z olbrzyma o typie widmowym G8 (temp. 4800K) oraz gorącego karła o typie widmowym A2 (temp. 9000K). Obie gwiazdy razem świecą 300 razy jasniej niż Słońce. Jaśniejszy składnik ma masę 2,5 raza większą od Słońca, natomiast słabszy składnik posiada masę 1,9 raza większą od masy Słońca. Wiek tej pary gwiazd astronomowie oceniają na ok. 1,9 miliarda lat. γPer posiada jeszcze jednego towarzysza. Jednak można to stwierdzić jedynie metodami spektroskopowymi. Znajduje się on na ciasnej orbicie odległej od macierzystej gwiazdy od 2 A.U. (jednostek astronomicznych = Astronomical Units) do 18 A.U. Obie gwiazdy nawzajem sie obiegają, i dochodzi w tym układzie do zaćmień składników, kiedy to spadek jasności sięga nawet 30%. Do najbliższego tego typu zjawiska dojdzie jednak dopiero w roku 2019, ponieważ okres obiegu gwiazd wokół wspólnego środka masy wynosi 14,6 roku.
Epsilon (ε)Per jest gwiazdą o jasności 2,89m. Gwiazda ta o typie widmowym B0,5 i temperaturze 27000K położona jest w odległości 540 lat świetlnych od nas. Jej średnica 7-krotnie przewyższa średnicę Słońca, a masa 14-krotnie. Dzięki takim rozmiarom jest to idealna kandydatka do gwiazdy supernowej, jednak do tego spektakularnego zjawiska na niebie z udziałem εPer dojdzie dopiero za kilka milionów lat.
Zeta (ζ)Per to trzecia pod względem jasności gwiazda konstelacji Perseusza, której średnica 21-krotnie przewyższa średnice Słońca. Jej jasności wynosi 2,85m i jest położona od nas w odległości ok. 960 lat świetlnych. Posiada masę 19 razy większą od masy Słońca i jest stosunkowo młodą gwiazdą - jej wiek ocenia się na 9 milionów lat. Za pomocą niewielkiej lornetki lub teleskopu możemy dostrzec jej towarzysza, umierającego podolbrzyma (typ widmowy B8) o jasności 9,16m. Okrąża ona jaśniejszą gwiazdę w tempie jeden obieg na 50000 lat po orbicie odległej o 3900 A.U.
Eta (η)Per to kolejny interesujący obiekt. Jest to gwiazda podwójna, której składniki o jasnościach 4m i 9m można dostrzec już przez niewielki teleskop.
Opisując gwiazdozbiór Perseusza, nie można pominąć gwiazdy βPer - Algol. Jest to gwiazda podwójna, zmienna zaćmieniowa, od której wzięła nazwę cała grupa gwiazd zmiennych zaćmieniowych typu Algola. Zmiany jasności Algola wahają się pomiędzy 2,21m a 3.29m z okresem 2,87 doby. Powodowane sa one przesłanianiem sie nazwajem jaśniejszego i ciemniejszego składnika tej gwiazdy podwójnej. Układ ten składa się z gorącej gwiazdy typu B5, oraz mniej masywnego olbrzyma typu K0.
Piotr Grudniewski
05.04.2009
| |